Light producten, hoe licht is light eigenlijk?

Home/Nieuws/Light producten, hoe licht is light eigenlijk?

Light producten, hoe licht is light eigenlijk?

weegschaal
Als je wilt afvallen of misschien op het juiste gewicht wilt blijven, dien je meestal je eetpatroon en voedingskeuzes aan te passen. De keuze van ‘volle’ producten naar light-producten is dan snel gemaakt om toch al vast die extra calorieën niet binnen te krijgen. Maar scheelt dat eigenlijk wel?
Gestage gewichtstoename in de westerse wereld
Vanaf de jaren vijftig (in Noord-Amerika) en zestig (in West-Europa) van de 20e eeuw is er onder de bevolking van de westerse wereld een trend van gestage gewichtstoename te bespeuren.
Aan de ene kant kwam dat door de toenemende welvaart. De schade van de Tweede Wereldoorlog was voor een belangrijk deel hersteld, de voedselschaarste (voedselbonnen) was voorbij en men kon meer gaan genieten van en besteden aan luxe artikelen en gebruiksklare producten. Behalve auto’s en televisies, werden ook kant-en-klare producten of hele maaltijden voor steeds meer mensen financieel bereikbaar.
Zo schoten in de jaren vijftig van de 20e eeuw bijvoorbeeld de fastfood-restaurants in de Verenigde Staten als paddenstoelen uit de grond.
Ideaalbeeld van de slanke lijn
Hamburgers
Vrij snel daarop kwam er een kentering in het algemene schoonheidsideaal. Waren in de jaren vijftig en begin jaren zestig nog de ronde vormen van filmsterren als Marilyn Monroe, Jayne Mansfield, Sophia Loren, Gina Lollobrigida en Brigitte Bardot het schoonheidsideaal voor het lichaamsbeeld van de vrouw, vanaf 1966 was dat zo goed als voorbij. Graatmagere mode-iconen als Twiggy bepaalden de nieuwe trend: slank, slanker, slankst. Het luidde, behalve een onophoudbare stroom van nieuwe diëten, ook het begin in van de begrippen lijnen en eetstoornissen, maar dat is weer een ander verhaal.
Slanke lijn en gezondheid
hart en vaatziekten
Eind jaren zeventig, begin jaren tachtig van de 20e eeuw werd het begrip slanke lijn steeds meer gekoppeld aan gezondheid en een gezond lichaam. Ook een klein overgewicht zou al slecht voor de gezondheid van de mens zijn.
Tevens werd, door de enorm toegenomen stroom patiënten met hart- en vaatziekten, onderkend, dat onze dagelijkse voeding allereerst te veel vetten en ten tweede van de verkeerde (verzadigde) vetzurensoort bevatten. Hierin zou de oorzaak van al het overgewicht en al die hartinfarcten liggen. Lijnen en zo mager mogelijk eten werd de norm.
Light-producten en halva-producten
Man Eating Cheeseburger
Vanaf de jaren tachtig speelde de voedingsmiddelenindustrie uitgebreid in op deze trend en werden de ‘halva’-producten op de markt geïntroduceerd. De eerste producten waren halvarine, halvajam en halvanaise. Later werd de term ‘light’ geïntroduceerd voor werkelijk allerlei soorten producten: frisdrank, bier, vleeswaren, worst, chips, zuivelproducten, sauzen en snacks, enz. enz. Overal stond het predicaat ‘light’ op. Via de Warenwet is aan deze wildgroei een eind gemaakt.
Als een fabrikant de term ‘light’ op een product wil vermelden, dan moet dit product aan de volgende voorwaarden voldoen, het product moet ten opzichte van het ‘volle’ product:
1/3 minder vet, òf
1/3 minder suiker, òf
1/3 minder alcohol, òf
1/3 minder energie (calorieën) bevatten.
Qua smaakbeleving zou er weinig verschil te ontdekken zijn, maar qua calorieën zou het verschil aanmerkelijk schelen. Hierdoor hoefde je je eetpatroon niet verder aan te passen, maar alleen de reguliere producten te vervangen door de slankere versie ervan en je werd vanzelf slanker. De theorie klonk leuk, maar in de praktijk werkte het niet.
Verschil tussen ‘light’, ‘halva’ en ‘dieet’
halvarine
Veel mensen denken, dat de aanduiding ‘light’ of ‘halva’ en ‘dieet’ hetzelfde betekent, namelijk dat het een caloriearme versie van het volle product is. Dit is niet waar.
Vooral bij olie- en vetproducten, zoals margarine, komt dit misverstand voor. Margarine bestaat, net als roomboter, voor 80% uit vet.
Bij roomboter is dit dierlijk vet (uit melk, dit zijn verzadigde vetten), bij margarine zijn dit plantaardige oliën en vetten (voor een groot deel palmolie en kokosvet, dit zijn eveneens verzadigde vetten).
De aanduiding ‘dieet’-margarine wil niets anders zeggen, dan dat de oliën en vetten in dit product overwegend onverzadigd zijn en daarom passen in een gezondheidsdieet, zoals dat bij hart- en vaatziekten. Dieet-margarine bevat echter nog steeds 80% vet, zij het van de onverzadigde soorten (bijvoorbeeld zonnebloemolie).
Field of Sunflowers
De aanduiding ‘halva’-margarine of halvarine betekent, dat er de helft minder vet in zit, namelijk 40%, echter van dezelfde plantaardige oliën en vetten als in margarine. De samenstelling bevat meer water en de nodige kunstmatige hulpstoffen om de halvarine smeerbaar en houdbaar te houden.
De aanduiding ‘light’-margarine wil zeggen, dat er – afhankelijk van het betreffende ‘light’-merk – nog maar 10-25% vet in zit. De rest is water met eveneens de nodige hulpstoffen om het goedje nog smeerbaar en houdbaar te houden.
De meest ideale combinatie is dus dieet-halvarine of dieet-light-margarine; deze producten bevatten minder vet, maar de vetten, die er wel in zitten, zijn van de gewenste soort, namelijk plantaardig en overwegend onverzadigd.
Voor- en nadelen van light-producten
mid section view of a man sitting on a bench in a park
Een voordeel is, zoals juist al genoemd, dat men het eetpatroon eigenlijk niet hoeft aan te passen, maar alleen enkele producten hoeft te vervangen door de light-versie ervan.
Echter, eigenlijk is dit gelijk een nadeel. Zolang mensen niet over hun eetpatroon hoeven nadenken en daarin meestal ook andere minder gezonde of slanke keuzes maken, zullen mensen niet slanker, maar steeds dikker worden. Een handjevol light-producten in het menu doet daar niets aan af.
Een ander belangrijk nadeel is het gevaar dat mensen van de light-producten meer gaan gebruiken, omdat het immers ‘light’ is en dan geen kwaad zou kunnen. Niets is minder waar.
Hoe licht zijn light-producten eigenlijk?
chips
Bij het begrip ‘light’ denken veel mensen, dat het dan om een slank of zelfs afslankproduct gaat. Dat is helaas niet waar. Light-producten voldoen aan de normen, die daar door de Warenwet aan zijn gesteld (1/3 vet, suiker enz. minder), maar dat wil helemaal niet zeggen dat je er dun van wordt. Integendeel.
Allereerst zijn er de, in mijn ogen, ‘nep’-producten, zoals light-chips. Je reinste consumentenbedrog op het gebied van de slanke lijn. Op zich voldoen deze light-chips precies aan de eis: er zit 1/3 minder vet in. Echter, om het zakje chips toch op het juiste gewicht voor de verkoop te brengen, wordt die 1/3 vet vervangen door meer chips (om nog maar te zwijgen over het extra zout dat men hiermee binnenkrijgt). Chips (=aardappelen) bestaan uit koolhydraten, die – als je er meer van eet dan je lichaam verbruikt – worden omgezet in lichaamsvet. De ‘winst’ van light-chips is er dus niet; in plaats van vet krijg je meer koolhydraten binnen, die uiteindelijk ook als lichaamsvet worden toegevoegd.
Ten tweede moeten fabrikanten bij hun light-producten, om dezelfde houdbaarheid en smaak te behouden, vaak extra conserveermiddelen en smaakstoffen toevoegen. Als voorbeeld: jam. Normale jam bevat een hoge hoeveelheid suiker, dat niet alleen de zoete smaak geeft, maar ook een conserverende (niet-bedervende) werking heeft.
Close-up of scones with jam
Halvajam of light-jam bevat veel minder suiker en bederft daarom sneller. Met de toegevoegde kunstmatige hulpstoffen kunnen fabrikanten dit weer op een aanvaardbaar niveau terug brengen, maar over de wenselijkheid van zulke toevoegingen en het aantal calorieën wat daardoor weer toeneemt, valt te twisten. Uiteindelijk bevat een potje halvajam nog nauwelijks minder calorieën dan gewone jam.
Ten derde kunnen bepaalde light-producten zelfs meer calorieën opleveren dan de magere versie van een product. ‘Light’ is namelijk niet gelijk aan ‘mager’. Een bekend voorbeeld hiervan is light-chocolademelk, die wel minder calorieën bleek te bevatten dan de volle versie, maar meer dan de magere versie, magere chocolademelk. Het loont dus altijd de moeite om de etiketten van volle, magere en light-producten te lezen en te vergelijken.
Close-up of euro coins spilling out of change purse
Daarnaast zijn light-producten relatief duur. Voor het eruit verwijderen van de ongewenste vetten of suikers en daarvoor weer toevoegen van water, zout, conserveermiddelen of andere hulpstoffen moet de consument immers uiteindelijk betalen.
Tot slot
Tot op heden is er nog niemand slank geworden van light-producten. Op zijn best word je er waarschijnlijk iets minder snel dik van. Er zijn zeker producten, waarbij de keuze voor een light-versie behoorlijk scheelt in de inname van calorieën, maar dan moet je er ook niet meer van gaan gebruiken dan je van de volle versie zou doen. Het beste voorbeeld hiervan is frisdrank. Echter, of de inname van alle kunstmatige hulp- en zoetstoffen nu zo wenselijk is, is een tweede.
Bij de keuze tussen volle, magere of light-producten blijft het dus opletten geblazen. Lees bijvoorbeeld altijd de etiketten om producten te kunnen vergelijken. En betaal er niet te veel voor, daar slankt alleen je portemonnee van af en niet jijzelf.